Bid voor ons in het uur van onzen dood   hele raam

De Nieuwtestamentische afbeelding
Jezus, herkenbaar aan zijn kruisnimbus is aan het kruis gestorven. Boven zijn hoofd: de letters I.N.R.I. (= Jezus Nazarenus, Rex Judaeorum: Jezus van Nazareth, Koning der Joden). Onder de wonden aan zijn handen, voeten en zijde vangen engelen in kelken zijn kostbaar bloed op. Beneden aan het kruis een officier die naar Jezus omhoog wijst. Aan diens voeten een geknielde vrouw in bruine mantel met blauwe voering: Maria Magdalena. Tegenover hen: Jezus’ moeder Maria, gekleed in blauw ondergewaad en witte mantel met gouden bies. Zij wordt bijgestaan door één van Jezus’ leerlingen, Johannes.

Waarom deze afbeelding bij deze bede uit het Wees Gegroet?
De afbeelding is geïnspireerd op het verslag van de evangelist Johannes (19,25-27): ‘Bij Jezus’ kruis stonden zijn moeder, de zuster van zijn moeder, Maria de vrouw van Klopas en Maria Magdalena. Toen Jezus zijn moeder zag en naast haar de leerling die Hij liefhad, zei Hij tot zijn moeder: “Vrouw, zie daar uw zoon.” Vervolgens zei Hij tot de leerling: “Zie daar uw moeder.”’ Vervolgens zei Hij: ‘“Het is volbracht.” Daarop boog Hij het hoofd en gaf de geest.’ [-] ‘Een van de soldaten doorstak zijn zijde met een lans; terstond kwam er bloed en water uit.’ De kunstenaar geeft zijn eigen interpretatie van het verhaal. Hij toont ons wel Maria en de ‘geliefde leerling’. Volgens de traditie is die leerlingen de schrijver van het evangelie: Johannes zelf. Ook zien we Maria Magdalena, maar de zuster van Maria en Maria van Klopas zijn niet weergegeven. De Romeinse officier ontleent de kunstenaar aan het evangelie van Markus (15,39): ‘De honderdman die tegenover Hem post had gevat en zag dat Hij onder zulke omstandigheden de geest had gegeven, riep uit: “Waarlijk, deze mens was Zoon van God.”’ Deze afbeelding is dus gekozen als illustratie van de bede: ‘Bid voor ons in het uur van onze dood.’ Maria is inderdaad aanwezig bij het moment van Jezus’ dood. Er staat echter niet met zoveel woorden vermeld dat zij op dat moment ook bad. De kunstenaar (of diens opdrachtgever) meent dus dat Maria bij dit dramatische moment biddend aanwezig was!


De Oudtestamentische afbeelding
Links een bevelhebber met een karwats in de rechterhand. Rechts een moeder met een kleine jongen. Het kransje rond hun hoofd duidt erop dat het hier heiligen betreft. De geschiedenis is te vinden in het deutero-canonieke (voor protestanten ‘apocriefe’) Bijbelboek 2 Makkabeeën 7. We bevinden ons in Palestina ten tijde van de Griekse overheersing (333-163 vóór Chr.). De machthebbers wilden de joden dwingen varkensvlees te eten en zo hun godsdienst af te zweren. Varkensvlees werd door de joodse rituele wetten als onrein beschouwd. Zo werden zeven broers gearresteerd, tezamen met hun moeder. Ze begonnen bij de oudste. Zijn moeder zei: “Hoe jullie ontstaan zijn in mijn schoot, is een mysterie. Maar als de Almachtige in staat is voor jullie een lichaam te bereiden in mijn schoot, dan zal Hij dat ook kunnen na je dood.” De jongeman weigerde, werd gemarteld en kwam gruwelijk aan zijn eind. Zo verging het ook de volgende vijf. De zevende was de jongste. De tiran gaf de moeder bevel de jongen om te praten. Maar: ‘Zij boog zich naar hem toe en de spot drijvend met de wrede despoot, zei ze tegen hem in hun moedertaal: “Kind, heb medelijden met mij. Ik heb je negen maanden in mijn schoot gedragen, je drie jaar aan mijn borsten gevoed, je gekoesterd en opgevoed tot de jongen die je nu bent. Ik smeek je, mijn kind, kijk naar de hemel en de aarde met alles wat ze bevatten en bedenk dat God dit niet gemaakt heeft uit iets wat al bestond en dat ook de mens op dezelfde wijze is ontstaan. Wees niet bang voor die beul, maar toon je je broers waardig en aanvaard de dood, dan zal ik door Gods ontferming jou en je broers terugkrijgen.”’ Deze indrukwekkende gebeurtenis wordt ons gepresenteerd als een voorafbeelding van de bede: ‘Bid voor ons in het uur van onze dood.’